هشدار دانشمندان: یه عفونت خیلی رایج داره به سرعت در برابر داروها مقاوم می‌شه

برفک یا همون عفونت قارچی، یکی از رایج‌ترین عفونت‌های دنیاست که عاملش یه جور قارچ یا مخمر به اسم «کاندیدا آلبیکانس» هست. با اینکه این عفونت‌ها معمولاً راحت درمان می‌شن، ولی تعداد گونه‌هایی از کاندیدا که در برابر داروهای ضدقارچ مقاوم شدن، رو به افزایشه؛ از جمله همون گونه‌ای که باعث برفک می‌شه.

طبق گزارش مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، حدود ۷ درصد از نمونه‌های خونی کاندیدا به داروی «فلوکونازول» مقاوم هستن. فلوکونازول داروی خط اول برای درمان بیشتر این عفونت‌هاست. این یعنی حتی برای یه برفک معمولی هم گزینه‌های درمانی داره کمتر می‌شه و کار سخت شده. بدتر از اون، عفونت‌های شدید کاندیدا که سراغ افراد با سیستم ایمنی ضعیف می‌ره، حالا دیگه خیلی سخت‌تر مدیریت می‌شن.

این مقاومت دارویی باعث شده آمار «برفک مکرر» (عفونتی که مدام برمی‌گرده) هم بالا بره. در حال حاضر حدود ۱۳۸ میلیون زن در سراسر جهان با این مشکل دست و پنجه نرم می‌کنن و پیش‌بینی می‌شه تا سال ۲۰۳۰ این عدد به ۱۵۸ میلیون نفر برسه.

چرا مقاومت دارویی داره زیاد می‌شه؟

اوضاع نسبت به چند دهه پیش خیلی فرق کرده. اوایل دهه ۲۰۰۰، مقاومت به ضدقارچ‌ها خیلی نایاب بود و فلوکونازول روی ۹۵ درصد موارد عالی جواب می‌داد. اما کاندیدا یه موجود زنده خیلی سازگاره که اگه شرایط فراهم باشه، سریع خودش رو در برابر داروها مقاوم می‌کنه.

تحقیقات نشون می‌ده که این روند صعودی حداقل هشت ساله که شروع شده. مثلاً یه مطالعه کوچیک توی مصر نشون داده که در سال ۲۰۲۴، نزدیک به ۲۶ درصد از نمونه‌های خونی کاندیدا به فلوکونازول مقاوم بودن. البته هنوز باید تحقیقات بیشتری انجام بشه تا بفهمیم آیا توی کل دنیا وضعیت به همین شکله یا نه.

این قارچ‌ها از طریق جهش‌های ژنتیکی یا با ساختن یه لایه محافظتی چسبناک و سفت به اسم «بیوفیلم» از خودشون محافظت می‌کنن. این لایه‌های لزج جلوی ورود دارو رو می‌گیرن و حتی اگه مقداری دارو وارد بشه، اون رو به بیرون پمپ می‌کنن. بعضی از سلول‌ها هم اون زیر به حالت خواب می‌رن تا دوره درمان تموم بشه و دوباره بیدار بشن.

دلیل اصلی این اتفاقات، استفاده نادرست و بیش از حد از داروهای ضدقارچ (نه فقط توسط انسان‌ها، بلکه توی کشاورزی) و تعداد کمِ داروهای موثرِ موجوده. از طرف دیگه، گرم شدن زمین و استرس‌های محیطی باعث شده گونه‌های مقاوم به حرارت مثل «کاندیدا اوریس» به وجود بیان که به چندین نوع دارو همزمان مقاوم هستن.

راه انتقال و پیشگیری

کاندیدا معمولاً از طریق تماس فرد به فرد، تماس جنسی یا تماس با اشیاء آلوده منتقل می‌شه. اما یه مطالعه نگران‌کننده جدید توی هنگ‌کنگ نشون داده که گونه‌های مقاوم کاندیدا توی هوای شهر هم پیدا شدن. این یعنی احتمال انتقال از طریق تنفس هم وجود داره که قبلاً خیلی جدی گرفته نمی‌شد.

کاندیدا در حالت عادی و اگه سیستم ایمنی سالمی داشته باشید، مشکلی ایجاد نمی‌کنه. کلید اصلی محافظت از خودتون، داشتن یه «میکروبیوم» سالمه. باکتری‌های مفید بدنتون اجازه نمی‌دن کاندیدا بیش از حد رشد کنه. اما وقتی این تعادل به خاطر مصرف آنتی‌بیوتیک، رژیم غذایی بد، سیستم ایمنی ضعیف یا استرس بالا به هم می‌خوره، کاندیدا از کنترل خارج می‌شه و بیماری ایجاد می‌کنه.

برای اینکه میکروبیوم سالمی داشته باشید، غذاهای متنوع و پر فیبر مثل غذاهای تخمیری بخورید و مصرف غذاهای فرآوری شده رو محدود کنید. آنتی‌بیوتیک رو هم فقط وقتی واقعاً لازمه و پزشک تجویز کرده مصرف کنید. استفاده از پروبیوتیک‌ها هم می‌تونه به حفظ این تعادل کمک کنه.

در نهایت، همه ما می‌تونیم با مصرف درستِ داروهای ضدقارچ (دقیقاً طبق دستور پزشک و تا پایان دوره درمان) و رعایت بهداشت، جلوی پیشرفت این ابرقارچ‌های مقاوم رو بگیریم.

لینک منبع